คำตอบ   การจดทะเบียนไถ่ถอนจากการจำนองสามารถดำเนินการได้สองวิธีคือ  

           (๑)  ผู้จำนองและผู้รับจำนองยื่นคำขอจดทะเบียนไถ่ถอนจากจำนองต่อพนักงานเจ้าหน้าที่  ณ  สำนักงานที่ดิน  ตามมาตรา  ๗๒  แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน  หรือ 

           (๒)  ผู้มีสิทธิในที่ดินหรือผู้มีสิทธิไถ่ถอนนำหลักฐานที่ผู้รับจำนองทำเป็นหนังสือว่าได้มีการไถ่ถอนแล้ว  มาขอจดทะเบียนไถ่ถอนจากจำนองต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ตามมาตรา  ๘๐  วรรคแรก  แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน 

          ตามคำถามเป็นกรณีผู้ขอจดทะเบียนแบ่งได้มาโดยการครอบครองตามมาตรา  ๑๓๘๒  แห่งประมวล-กฎหมายแพ่งและพาณิชย์  (ระหว่างจำนอง)  แต่ไม่สามารถติดตามผู้รับจำนองหรือทายาทของผู้รับจำนองได้    เนื่องจากการจำนองผ่านมากว่า  ๕๐  ปีแล้ว  พนักงานเจ้าหน้าที่ย่อมไม่สามารถรับจดทะเบียนไถ่ถอนจากจำนองตามประมวลกฎหมายที่ดินให้ได้เช่นกัน  อย่างไรก็ดี  ควรแนะนำให้ผู้ได้มาโดยการครอบครองดังกล่าวให้ไปดำเนินการใช้สิทธิทางศาลต่อไป