การออกโฉนดที่ดินจาก ส.ค. ๑
ที่ดินนั้นต้องอยู่ในหลักเกณฑ์ที่จะออกโฉนดที่ดิน คือ
ตำแหน่งที่ดินตรงตามที่มีการแจ้งการครอบครองที่ดิน (ส.ค. ๑)
เป็นที่ดินที่ผู้มีสิทธิในที่ดินได้ครอบครองและทำประโยชน์ในที่ดิน ไม่เป็นที่ดินที่ต้องห้ามมิให้ออกโฉนดที่ดินตามกฎกระทรวง
ฉบับที่ ๔๓ (พ.ศ.
๒๕๓๗) ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน
พ.ศ. ๒๔๙๗ ข้อ ๑๔ เช่น ที่ดินสงวนหวงห้าม
ที่ดินที่ราษฎรใช้ประโยชน์ร่วมกัน ป่าสงวนแห่งชาติ เป็นต้น
ซึ่งการออกโฉนดที่ดินเป็นการเฉพาะรายตามมาตรา
๕๙ แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน เจ้าของที่ดินหรือผู้ครอบครองที่ดินต่อเนื่อง  ต้องไปยื่นคำขอออกโฉนดที่ดิน
ณ สำนักงานที่ดินที่ที่ดินตั้งอยู่

                        จากข้อเท็จจริงของท่าน
ส.ค. ๑ มีชื่อ นาย ก. เป็นผู้แจ้งการครอบครอง เมื่อ นาย ก.เสียชีวิต นาง ข.
ซึ่งเป็นบุตรได้ครอบครองและทำประโยชน์ในที่ดินตามหลักฐาน ส.ค. ๑ บางส่วน ต่อมา นาง
ข. ได้ขายที่ดินให้ นาย ค. โดยได้ส่งมอบการครอบครองและชำระราคาที่ดินแล้วแต่มิได้มีการทำหนังสือสัญญาซื้อขายกันแต่อย่างใด
กรณีดังกล่าวถือว่า นาย ค.
เป็นผู้ครอบครองและทำประโยชน์ในที่ดินต่อเนื่องมาจากผู้แจ้งการครอบครองที่ดิน
สามารถนำ ส.ค. ๑ มาขอออกโฉนดที่ดินบางส่วนเป็นการเฉพาะราย ณ
สำนักงานที่ดินที่ที่ดินตั้งอยู่

                   กรณีการยื่นคำขอออกโฉนดที่ดินจากหลักฐาน
ส.ค. ๑ ภายหลังวันที่ ๘ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๓
ตามพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายที่ดิน (ฉบับที่ ๑๑) พ.ศ. ๒๕๕๑
มาตรา ๘ กำหนดว่า “ให้ผู้ซึ่งได้ครอบครองและทำประโยชน์ในที่ดินอยู่ก่อนวันที่ประมวลกฎหมายที่ดินใช้บังคับ
โดยมีหลักฐานการแจ้งการครอบครองที่ดิน
และยังมิได้ยื่นคำขอออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรอง การทำประโยชน์
นำหลักฐานการแจ้งการครอบครองที่ดินนั้น มายื่นคำขอเพื่อออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำประโยชน์ต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ภายในสองปีนับแต่วันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ
(ภายในวันที่ ๘ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๓) เมื่อพ้นกำหนดระยะเวลาดังกล่าว
พนักงานเจ้าหน้าที่จะออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำประโยชน์ให้ได้ต่อเมื่อศาลยุติธรรมได้มีคำพิพากษาหรือคำสั่งถึงที่สุดว่า
ผู้นั้นเป็นผู้ซึ่งได้ครอบครองและทำประโยชน์ในที่ดินโดยชอบ ด้วยกฎหมายอยู่ก่อนวันที่ประมวลกฎหมายที่ดินใช้บังคับ ดังนั้น
ในทางปฏิบัติเมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่ดำเนินการในเรื่องการออกโฉนดที่ดินจนครบกระบวนการ
ก่อนลงนามในโฉนดที่ดิน เจ้าพนักงานที่ดินจะแจ้งผู้ขอให้ไปยื่นคำร้องต่อศาลว่าผู้ขอเป็นผู้ซึ่งได้ครอบครองและทำประโยชน์ในที่ดินนั้นโดยชอบด้วยกฎหมายก่อนวันที่ประมวลกฎหมายที่ดินใช้บังคับ เมื่อศาลได้มีคำพิพากษาหรือคำสั่งถึงที่สุดว่าผู้นั้นเป็นผู้ซึ่งได้ครอบครองและทำประโยชน์ในที่ดินโดยชอบด้วยกฎหมายอยู่ก่อนวันที่ประมวลกฎหมายที่ดินใช้บังคับแล้ว แล้วนำคำสั่งหรือคำพิพากษาดังกล่าวมาส่งให้เจ้าหน้าที่
เพื่อดำเนินการออกโฉนดที่ดินให้แก่ท่านต่อไป กรณีการยื่นคำร้องต่อศาลท่านสามารถดำเนินการด้วยตนเองหรือมอบหมายให้ทนายความดำเนินการแทนก็ได้

                        ทั้งนี้ ท่านสามารถศึกษารายละเอียดเพิ่มเติมได้จากเว็บไซต์กรมที่ดิน
www.dol.go.th > คู่มือประชาชนตาม พรบ.การอำนวยความสะดวกฯ > การออกโฉนดที่ดินและหนังสือรับรองการทำประโยชน์เฉพาะราย
ตามมาตรา ๕๙ แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน (กรณีที่เป็น ส.ค. ๑ ที่มายื่นคำขอภายหลังวันที่
๘ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๓) และการออกโฉนดที่ดินและหนังสือรับรองการทำประโยชน์เฉพาะราย
ตามมาตรา ๕๙ แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน (กรณีเป็น ส.ค. ๑ ที่มายื่นคำขอภายหลังวันที่ ๘ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๓ และศาลมีคำพิพากษาว่าครอบครองและทำประโยชน์ในที่ดินโดยชอบด้วยกฎหมายก่อนวันที่ประมวลกฎหมายที่ดินใช้บังคับแล้ว)

.................................................