คำตอบ  กรณีตามคำถาม ขอเรียนว่าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๓๘๒ กำหนดไว้ว่า บุคคลใดครอบครองที่ดินของผู้อื่นไว้โดยสงบ เปิดเผย และเจตนาเป็นเจ้าของเกิน ๑๐ ปี ผู้ครอบครองย่อมได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินดังกล่าว ประกอบกับกฎกระทรวงฉบับที่ ๗ (พ.ศ. ๒๔๙๗) ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน พ.ศ. ๒๔๙๗ ข้อ ๘ (๑) ได้วางแนวทางในการจดทะเบียนได้มาโดยการครอบครองตามมาตรา ๑๓๘๒ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ว่าผู้ได้มาต้องยื่นคำขอต่อพนักงานเจ้าหน้าที่พร้อมด้วยคำพิพากษาหรือคำสั่งศาลอันถึงที่สุด แสดงว่าตนมีกรรมสิทธิ์ในที่ดินดังกล่าว ดังนั้น หากผู้ใดต้องการที่จะจดทะเบียนได้มาโดยการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๓๘๒ ก็จะต้องนำคดีขึ้นสู่ศาลเพื่อให้ศาลพิจารณาและวินิจฉัยว่าผู้นั้นเป็นผู้มีกรรมสิทธิ์ในที่ดินดังกล่าว ตามมาตรา ๑๓๘๒ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เสียก่อน จากนั้นผู้ได้มาโดยการครอบครองจึงนำคำสั่งหรือคำพิพากษาดังกล่าวมายื่นคำขอจดทะเบียน แล้วพนักงานเจ้าหน้าที่จึงจะจดทะเบียนได้มาโดยการครอบครองปรปักษ์ให้กับผู้ขอต่อไป
            กรณีมารดาถึงแก่ความตาย หากมิได้ทำพินัยกรรมไว้ ทรัพย์มรดกย่อมตกได้แก่ ทายาทโดยธรรมของมารดา ได้แก่ บุพการี ผู้สืบสันดาน และคู่สมรสโดยชอบด้วยกฎหมายของมารดา ดังนั้น หากบุตรทุกคนประสงค์จะรับโอนมรดก ก็ชอบที่จะไปยื่นคำขอโอนมรดกต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ ณ สำนักงานที่ดินท้องที่ซึ่งที่ดินนั้นตั้งอยู่ พร้อมหนังสือแสดงสิทธิในที่ดิน หลักฐานการตายของมารดา หลักฐานการเป็นทายาท ต้นฉบับบัตรประจำตัวประชาชนและทะเบียนบ้านของทายาท โดยให้ทายาทที่ไม่ขอรับมรดกไปให้ถ้อยคำยินยอมไม่ขอรับมรดกหรือนำหลักฐานไม่รับมรดกของทายาทนั้นไปแสดงต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ กรณีทายาทคนใดตายก็ต้องนำหลักฐานการตายไปแสดง เมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่รับคำขอแล้วจะประกาศการรับมรดกมีกำหนด ๓๐ วัน เมื่อครบกำหนดประกาศไม่มีทายาทที่มีสิทธิรับมรดกคนใดคัดค้าน พนักงานเจ้าหน้าที่ก็จะจดทะเบียนโอนมรดกให้แก่บุตร ตามมาตรา ๘๑ แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน แต่ถ้าหากเห็นว่าการรับมรดกดังกล่าวมีหลายขั้นตอนหรือมีปัญหาในการจัดการมรดก ทายาทหรือผู้มีส่วนได้เสียก็สามารถไปยื่นคำร้องต่อศาลเพื่อขอตั้งผู้จัดการมรดกของมารดา เมื่อศาลตั้งผู้ใดเป็นผู้จัดการมรดกของมารดาแล้ว ผู้จัดการมรดกสามารถจดทะเบียนลงชื่อผู้จัดการมรดกและโอนมรดกที่ดินให้แก่บุตรซึ่งเป็นทายาทผู้มีสิทธิรับมรดกของมารดาได้ โดยไม่ต้องประกาศการรับมรดก ๓๐ วัน ตามมาตรา ๘๒ แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน ค่าธรรมเนียมโอนมรดกให้แก่บุตรร้อยละ ๐.๕ ของราคาประเมินทุนทรัพย์
           หากท่านต้องการสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมสามารถโทรศัพท์สอบถามได้ที่สำนักมาตรฐานการ-ทะเบียนที่ดิน  กรมที่ดิน  โทรศัพท์หมายเลข  ๐  ๒๑๔๑  ๕๗๖๓ – ๔