ขอหารือและเสนอแนะแนวทางปฏิบัติเพื่อลดความเสี่ยงของพนักงานเจ้าหน้าที่
Hot
9 Nov 2026
เข้าชม 110
เรื่อง ขอหารือและเสนอแนะแนวทางปฏิบัติเพื่อลดความเสี่ยงของพนักงานเจ้าหน้าที่ในการรับจดทะเบียนของนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรและนิติบุคคลอาคารชุด
เรียน อธิบดีกรมที่ดิน
ด้วยปัจจุบันพบว่าในการปฏิบัติงานของพนักงานเจ้าหน้าที่เกี่ยวกับการรับจดทะเบียนเปลี่ยนแปลงคณะกรรมการหรือผู้จัดการของนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรและนิติบุคคลอาคารชุด มักเกิดปัญหาในทางปฏิบัติที่ทำให้พนักงานเจ้าหน้าที่ต้องสุ่มเสี่ยงต่อการถูกฟ้องร้องดำเนินคดี ทั้งจากฝั่งผู้ขอจดทะเบียนและฝั่งผู้คัดค้าน อันเนื่องมาจากความไม่ชัดเจนของขอบเขตอำนาจหน้าที่ตามกฎหมาย ประกอบกับการใช้ดุลยพินิจที่อาจก้าวล่วงไปถึงข้อพิพาทภายในของเอกชน เพื่อให้เกิดความชัดเจน เป็นบรรทัดฐานเดียวกัน และเป็นการคุ้มครองการปฏิบัติงานของพนักงานเจ้าหน้าที่ จึงขอตั้งคำถามเพื่อขอทราบแนวทางปฏิบัติ และขอเสนอแนะแนวทางแก้ไขปัญหา ดังนี้
ส่วนที่ 1: คำถามเพื่อขอความชัดเจนในการปฏิบัติงานของพนักงานเจ้าหน้าที่
ขอบเขตการตรวจสอบเชิงลึกต่อเอกสารภายในของเอกชน:
พนักงานเจ้าหน้าที่มีอำนาจและหน้าที่ตามกฎหมายเพียงใด ในการตรวจสอบเชิงลึกถึงความถูกต้องของเอกสารที่เป็นเรื่องภายในของเอกชน เช่น หนังสือเชิญประชุม (ผู้มีอำนาจลงนาม) การนับองค์ประชุม หรือความถูกต้องของหนังสือมอบฉันทะ ในเมื่อตามหลักการแล้ว เอกชน (ผู้ขอจดทะเบียน) มีหน้าที่ต้องตรวจสอบและรับรองความถูกต้องมาในเบื้องต้น ประกอบกับตามกฎหมาย การรับรองเอกสารของเอกชนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ หากเป็นเท็จย่อมมีความผิดตามกฎหมายอาญา ฐานแจ้งความเท็จ หรือแจ้งให้พนักงานเจ้าหน้าที่จดแจ้งความอันเป็นเท็จอยู่แล้ว พนักงานเจ้าหน้าที่ยังต้องรับผิดชอบถึงขั้นใดหากเอกสารเหล่านั้นเป็นเท็จโดยที่ไม่อาจทราบได้จากลักษณะภายนอกของเอกสาร?
อำนาจในการรับเรื่องร้องเรียนหรือคัดค้านการจดทะเบียน:
ในเมื่อไม่มีบทบัญญัติหรืออนุบัญญัติใดที่ออกโดยอาศัยอำนาจตามพระราชบัญญัติการจัดสรรที่ดิน พ.ศ. 2543 และพระราชบัญญัติอาคารชุด พ.ศ. 2522 ที่ให้อำนาจพนักงานเจ้าหน้าที่ในการรับพิจารณาข้อคัดค้านหรือเรื่องร้องเรียนเกี่ยวกับการจดทะเบียนเปลี่ยนแปลงกรรมการหรือผู้จัดการ พนักงานเจ้าหน้าที่ต้องอาศัยอำนาจตามกฎหมายใดในการรับคำร้องคัดค้านเหล่านั้นเพื่อชะลอหรือระงับการจดทะเบียน?
การก้าวล่วงอำนาจตุลาการ:
เหตุใดพนักงานเจ้าหน้าที่จึงไม่ปฏิเสธการรับคัดค้านโดยแนะนำให้ผู้ร้องไปใช้สิทธิทางศาลเพื่อให้มีคำสั่งคุ้มครองชั่วคราว การที่พนักงานเจ้าหน้าที่รับวินิจฉัยข้อพิพาทและสั่งระงับหรือชะลอการจดทะเบียนเสียเอง ถือเป็นการก้าวล่วงอำนาจตุลาการหรือไม่?
ความรับผิดต่อความเสียหายของนิติบุคคล:
กรณีที่พนักงานเจ้าหน้าที่รับเรื่องร้องเรียนหรือคัดค้านไว้พิจารณาจนเป็นเหตุให้ไม่อาจรับจดทะเบียนได้ ทำให้นิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรหรืออาคารชุดได้รับความเสียหาย (เช่น นิติบุคคลไม่สามารถนำหนังสือรับรองไปเปลี่ยนแปลงผู้มีอำนาจลงนามผูกพันกับธนาคารได้ ทำให้ขาดสภาพคล่อง ไม่สามารถชำระค่าสาธารณูปโภค หรือเกิดความเสียหายต่อส่วนรวม) หากต่อมาพบว่าการคัดค้านนั้นไม่มีมูล กรมที่ดินมีแนวทางคุ้มครองพนักงานเจ้าหน้าที่จากการถูกฟ้องร้องดำเนินคดีตามกฎหมาย (เช่น ความผิดฐานปฏิบัติหน้าที่มิชอบ ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157) ในกรณีนี้อย่างไร?
ส่วนที่ 2: ข้อเสนอแนะเพื่อลดความเสี่ยงและกำหนดมาตรฐานการปฏิบัติงาน
กำหนดขอบเขตการตรวจสอบเอกสารให้ชัดเจน (Formal Review):
กรมที่ดินควรมีหนังสือสั่งการหรือวางระเบียบให้ชัดเจนว่า การตรวจสอบเอกสารของพนักงานเจ้าหน้าที่ให้ตรวจสอบเพียง \"ความถูกต้องสมบูรณ์ของเอกสารในรูปแบบภายนอก (Formal defect)\" ตามที่กฎหมายกำหนดเท่านั้น หากผู้ขอจดทะเบียนมีการรับรองความถูกต้องของรายงานการประชุมและเอกสารประกอบมาครบถ้วน พนักงานเจ้าหน้าที่พึงรับจดทะเบียนได้ โดยให้ยึดหลักการว่า การรับรองเอกสารของเอกชนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ หากเป็นเท็จย่อมมีความผิดตามกฎหมายอาญา ฐานแจ้งความเท็จ หรือแจ้งให้พนักงานเจ้าหน้าที่จดแจ้งความอันเป็นเท็จ ซึ่งเป็นความรับผิดชอบทางอาญาของผู้ขอจดทะเบียนโดยตรง พนักงานเจ้าหน้าที่จึงไม่จำเป็นต้องสืบสวนเชิงลึกถึงเจตนาหรือความถูกต้องแท้จริงของกิจการภายในนิติบุคคล
ห้ามระงับการจดทะเบียนหากไม่มีคำสั่งศาล:
ควรออกระเบียบที่ระบุอย่างชัดเจนว่า หากมีบุคคลใดประสงค์จะคัดค้านการจดทะเบียนเปลี่ยนแปลงกรรมการหรือผู้จัดการ ให้พนักงานเจ้าหน้าที่มีคำสั่ง \"ปฏิเสธการรับคำร้องคัดค้าน\" โดยให้เหตุผลว่าไม่มีกฎหมายให้อำนาจรับพิจารณา และแนะนำให้ผู้คัดค้านไปใช้สิทธิทางศาลเพื่อขอให้ศาลมีคำสั่งระงับการจดทะเบียน (Injunction) พนักงานเจ้าหน้าที่จะระงับหรือชะลอการจดทะเบียนได้ก็ต่อเมื่อมีคำสั่งศาลมาแสดงเท่านั้น เพื่อป้องกันมิให้พนักงานเจ้าหน้าที่ทำตัวเสมือนผู้พิพากษา และตัดปัญหาการถูกฟ้องร้องจากการใช้ดุลยพินิจ
กำหนดแนวทางคุ้มครองพนักงานเจ้าหน้าที่:
กรมที่ดินควรสร้างกลไกหรือออกระเบียบที่เป็นเกราะกำบังทางกฎหมายให้แก่พนักงานเจ้าหน้าที่ หากพนักงานเจ้าหน้าที่ได้รับจดทะเบียนไปตามเอกสารหลักฐานที่ครบถ้วนตามรูปแบบแล้ว แม้ภายหลังศาลจะเพิกถอนมติที่ประชุมดังกล่าว ให้ถือว่าพนักงานเจ้าหน้าที่ได้ปฏิบัติหน้าที่โดยชอบด้วยกฎหมายแล้ว เพื่อลดความหวาดระแวงในการถูกดำเนินการตามกฎหมาย
แก้ไขปัญหาความบอบช้ำของนิติบุคคลจากช่องว่างทางกฎหมาย:
เพื่อป้องกันความเสียหายของนิติบุคคลที่ไม่สามารถทำธุรกรรมทางการเงินหรือบริหารจัดการกิจการได้อันเนื่องมาจากการชะลอการจดทะเบียน กรมที่ดินควรกำหนดกรอบระยะเวลาดำเนินงานที่ชัดเจน หากมีการร้องเรียน และไม่มีคำสั่งศาลมาแสดงเพื่อระงับการจดทะเบียนภายในระยะเวลาที่กำหนดอย่างสมเหตุสมผล พนักงานเจ้าหน้าที่ต้องดำเนินการจดทะเบียนให้แล้วเสร็จทันที เพื่อให้ระบบการบริหารจัดการของนิติบุคคลสามารถเดินหน้าต่อไปได้ และไม่เกิดผลกระทบต่อส่วนรวม
จึงเรียนมาเพื่อโปรดพิจารณาตอบข้อซักถาม และพิจารณากำหนดเป็นแนวทางปฏิบัติเพื่อปกป้องการปฏิบัติงานของพนักงานเจ้าหน้าที่ ตลอดจนรักษาสิทธิและประโยชน์ของประชาชนต่อไป
M Property Channel (Youtube & Tiktok)
Line ID : m-marine
Tel 063-875-3313
เรียน อธิบดีกรมที่ดิน
ด้วยปัจจุบันพบว่าในการปฏิบัติงานของพนักงานเจ้าหน้าที่เกี่ยวกับการรับจดทะเบียนเปลี่ยนแปลงคณะกรรมการหรือผู้จัดการของนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรและนิติบุคคลอาคารชุด มักเกิดปัญหาในทางปฏิบัติที่ทำให้พนักงานเจ้าหน้าที่ต้องสุ่มเสี่ยงต่อการถูกฟ้องร้องดำเนินคดี ทั้งจากฝั่งผู้ขอจดทะเบียนและฝั่งผู้คัดค้าน อันเนื่องมาจากความไม่ชัดเจนของขอบเขตอำนาจหน้าที่ตามกฎหมาย ประกอบกับการใช้ดุลยพินิจที่อาจก้าวล่วงไปถึงข้อพิพาทภายในของเอกชน เพื่อให้เกิดความชัดเจน เป็นบรรทัดฐานเดียวกัน และเป็นการคุ้มครองการปฏิบัติงานของพนักงานเจ้าหน้าที่ จึงขอตั้งคำถามเพื่อขอทราบแนวทางปฏิบัติ และขอเสนอแนะแนวทางแก้ไขปัญหา ดังนี้
ส่วนที่ 1: คำถามเพื่อขอความชัดเจนในการปฏิบัติงานของพนักงานเจ้าหน้าที่
ขอบเขตการตรวจสอบเชิงลึกต่อเอกสารภายในของเอกชน:
พนักงานเจ้าหน้าที่มีอำนาจและหน้าที่ตามกฎหมายเพียงใด ในการตรวจสอบเชิงลึกถึงความถูกต้องของเอกสารที่เป็นเรื่องภายในของเอกชน เช่น หนังสือเชิญประชุม (ผู้มีอำนาจลงนาม) การนับองค์ประชุม หรือความถูกต้องของหนังสือมอบฉันทะ ในเมื่อตามหลักการแล้ว เอกชน (ผู้ขอจดทะเบียน) มีหน้าที่ต้องตรวจสอบและรับรองความถูกต้องมาในเบื้องต้น ประกอบกับตามกฎหมาย การรับรองเอกสารของเอกชนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ หากเป็นเท็จย่อมมีความผิดตามกฎหมายอาญา ฐานแจ้งความเท็จ หรือแจ้งให้พนักงานเจ้าหน้าที่จดแจ้งความอันเป็นเท็จอยู่แล้ว พนักงานเจ้าหน้าที่ยังต้องรับผิดชอบถึงขั้นใดหากเอกสารเหล่านั้นเป็นเท็จโดยที่ไม่อาจทราบได้จากลักษณะภายนอกของเอกสาร?
อำนาจในการรับเรื่องร้องเรียนหรือคัดค้านการจดทะเบียน:
ในเมื่อไม่มีบทบัญญัติหรืออนุบัญญัติใดที่ออกโดยอาศัยอำนาจตามพระราชบัญญัติการจัดสรรที่ดิน พ.ศ. 2543 และพระราชบัญญัติอาคารชุด พ.ศ. 2522 ที่ให้อำนาจพนักงานเจ้าหน้าที่ในการรับพิจารณาข้อคัดค้านหรือเรื่องร้องเรียนเกี่ยวกับการจดทะเบียนเปลี่ยนแปลงกรรมการหรือผู้จัดการ พนักงานเจ้าหน้าที่ต้องอาศัยอำนาจตามกฎหมายใดในการรับคำร้องคัดค้านเหล่านั้นเพื่อชะลอหรือระงับการจดทะเบียน?
การก้าวล่วงอำนาจตุลาการ:
เหตุใดพนักงานเจ้าหน้าที่จึงไม่ปฏิเสธการรับคัดค้านโดยแนะนำให้ผู้ร้องไปใช้สิทธิทางศาลเพื่อให้มีคำสั่งคุ้มครองชั่วคราว การที่พนักงานเจ้าหน้าที่รับวินิจฉัยข้อพิพาทและสั่งระงับหรือชะลอการจดทะเบียนเสียเอง ถือเป็นการก้าวล่วงอำนาจตุลาการหรือไม่?
ความรับผิดต่อความเสียหายของนิติบุคคล:
กรณีที่พนักงานเจ้าหน้าที่รับเรื่องร้องเรียนหรือคัดค้านไว้พิจารณาจนเป็นเหตุให้ไม่อาจรับจดทะเบียนได้ ทำให้นิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรหรืออาคารชุดได้รับความเสียหาย (เช่น นิติบุคคลไม่สามารถนำหนังสือรับรองไปเปลี่ยนแปลงผู้มีอำนาจลงนามผูกพันกับธนาคารได้ ทำให้ขาดสภาพคล่อง ไม่สามารถชำระค่าสาธารณูปโภค หรือเกิดความเสียหายต่อส่วนรวม) หากต่อมาพบว่าการคัดค้านนั้นไม่มีมูล กรมที่ดินมีแนวทางคุ้มครองพนักงานเจ้าหน้าที่จากการถูกฟ้องร้องดำเนินคดีตามกฎหมาย (เช่น ความผิดฐานปฏิบัติหน้าที่มิชอบ ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157) ในกรณีนี้อย่างไร?
ส่วนที่ 2: ข้อเสนอแนะเพื่อลดความเสี่ยงและกำหนดมาตรฐานการปฏิบัติงาน
กำหนดขอบเขตการตรวจสอบเอกสารให้ชัดเจน (Formal Review):
กรมที่ดินควรมีหนังสือสั่งการหรือวางระเบียบให้ชัดเจนว่า การตรวจสอบเอกสารของพนักงานเจ้าหน้าที่ให้ตรวจสอบเพียง \"ความถูกต้องสมบูรณ์ของเอกสารในรูปแบบภายนอก (Formal defect)\" ตามที่กฎหมายกำหนดเท่านั้น หากผู้ขอจดทะเบียนมีการรับรองความถูกต้องของรายงานการประชุมและเอกสารประกอบมาครบถ้วน พนักงานเจ้าหน้าที่พึงรับจดทะเบียนได้ โดยให้ยึดหลักการว่า การรับรองเอกสารของเอกชนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ หากเป็นเท็จย่อมมีความผิดตามกฎหมายอาญา ฐานแจ้งความเท็จ หรือแจ้งให้พนักงานเจ้าหน้าที่จดแจ้งความอันเป็นเท็จ ซึ่งเป็นความรับผิดชอบทางอาญาของผู้ขอจดทะเบียนโดยตรง พนักงานเจ้าหน้าที่จึงไม่จำเป็นต้องสืบสวนเชิงลึกถึงเจตนาหรือความถูกต้องแท้จริงของกิจการภายในนิติบุคคล
ห้ามระงับการจดทะเบียนหากไม่มีคำสั่งศาล:
ควรออกระเบียบที่ระบุอย่างชัดเจนว่า หากมีบุคคลใดประสงค์จะคัดค้านการจดทะเบียนเปลี่ยนแปลงกรรมการหรือผู้จัดการ ให้พนักงานเจ้าหน้าที่มีคำสั่ง \"ปฏิเสธการรับคำร้องคัดค้าน\" โดยให้เหตุผลว่าไม่มีกฎหมายให้อำนาจรับพิจารณา และแนะนำให้ผู้คัดค้านไปใช้สิทธิทางศาลเพื่อขอให้ศาลมีคำสั่งระงับการจดทะเบียน (Injunction) พนักงานเจ้าหน้าที่จะระงับหรือชะลอการจดทะเบียนได้ก็ต่อเมื่อมีคำสั่งศาลมาแสดงเท่านั้น เพื่อป้องกันมิให้พนักงานเจ้าหน้าที่ทำตัวเสมือนผู้พิพากษา และตัดปัญหาการถูกฟ้องร้องจากการใช้ดุลยพินิจ
กำหนดแนวทางคุ้มครองพนักงานเจ้าหน้าที่:
กรมที่ดินควรสร้างกลไกหรือออกระเบียบที่เป็นเกราะกำบังทางกฎหมายให้แก่พนักงานเจ้าหน้าที่ หากพนักงานเจ้าหน้าที่ได้รับจดทะเบียนไปตามเอกสารหลักฐานที่ครบถ้วนตามรูปแบบแล้ว แม้ภายหลังศาลจะเพิกถอนมติที่ประชุมดังกล่าว ให้ถือว่าพนักงานเจ้าหน้าที่ได้ปฏิบัติหน้าที่โดยชอบด้วยกฎหมายแล้ว เพื่อลดความหวาดระแวงในการถูกดำเนินการตามกฎหมาย
แก้ไขปัญหาความบอบช้ำของนิติบุคคลจากช่องว่างทางกฎหมาย:
เพื่อป้องกันความเสียหายของนิติบุคคลที่ไม่สามารถทำธุรกรรมทางการเงินหรือบริหารจัดการกิจการได้อันเนื่องมาจากการชะลอการจดทะเบียน กรมที่ดินควรกำหนดกรอบระยะเวลาดำเนินงานที่ชัดเจน หากมีการร้องเรียน และไม่มีคำสั่งศาลมาแสดงเพื่อระงับการจดทะเบียนภายในระยะเวลาที่กำหนดอย่างสมเหตุสมผล พนักงานเจ้าหน้าที่ต้องดำเนินการจดทะเบียนให้แล้วเสร็จทันที เพื่อให้ระบบการบริหารจัดการของนิติบุคคลสามารถเดินหน้าต่อไปได้ และไม่เกิดผลกระทบต่อส่วนรวม
จึงเรียนมาเพื่อโปรดพิจารณาตอบข้อซักถาม และพิจารณากำหนดเป็นแนวทางปฏิบัติเพื่อปกป้องการปฏิบัติงานของพนักงานเจ้าหน้าที่ ตลอดจนรักษาสิทธิและประโยชน์ของประชาชนต่อไป
M Property Channel (Youtube & Tiktok)
Line ID : m-marine
Tel 063-875-3313