งานที่ดินในประเทศไทยปรากฏเริ่มแรกในรัชกาลพ่อขุนรามคำแหง ผู้ทรงดำเนินรัฐประศาสโนบายส่งเสริมเศรษฐกิจด้านการทำประโยชน์ในที่ดิน เพื่อให้ราษฎรมีพืชผลพอแก่การครองชีพ เมื่อราษฎรบุกเบิกหักร้างถางพงจนเพาะปลูกได้ผลแล้ว ก็โปรดให้ที่ดินนั้นตกเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ลงแรงลงทุน

มีการจัดองค์การบริหารเป็นรูปจตุสดมภ์ คือ เวียง วัง คลัง นา โดยงานด้านที่ดินขึ้นอยู่กับกรมนา ตำแหน่งเสนาบดีกรมนาเปลี่ยนชื่อไปตามยุค ตั้งแต่ "ขุนเกษตราธิบดี" ในแผ่นดินสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 (พ.ศ. 1903) เป็น "พระเกษตราธิบดี" ในแผ่นดินสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ (พ.ศ. 1991) และเป็น "เจ้าพระยาพลเทพ" ในแผ่นดินพระเจ้าปราสาททอง (พ.ศ. 2175) ซึ่งใช้นามนี้สืบมาจนถึงสมัยรัตนโกสินทร์

ยุคนี้มีกฎหมายลักษณะเบ็ดเสร็จ ตราขึ้นตั้งแต่แผ่นดินสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 บทที่ 35, 42 และ 43 เป็นแม่บทกำหนดให้จัดที่ดินรกร้างให้ราษฎรเข้าก่นสร้างจนเกิดประโยชน์

งานที่ดินยังคงยึดหลักการตามกฎหมายลักษณะเบ็ดเสร็จดังเดิม

เริ่มมีการออก "หนังสือสำหรับที่บ้าน" 🏠 เพื่อระงับข้อพิพาทเรื่องการรุกล้ำเขตที่ดินระหว่างกัน

มีการประกาศขายฝากและจำนำที่สวน ที่นา พร้อมออก "ตราแดง" 🔴 ในเขตจังหวัดกรุงเก่า (อยุธยา อ่างทอง ลพบุรี สุพรรณบุรี) เป็นหลักฐานแสดงผู้มีชื่อเป็นเจ้าของ และใช้ประกอบการเก็บภาษีที่นา

มีการออกหนังสือสำคัญเพิ่มขึ้นหลายชนิด เช่น โฉนดสวน และใบตราจอง เพื่อประโยชน์ในการเก็บภาษีค่านา แต่เมื่อข้อพิพาทเรื่องกรรมสิทธิ์ที่ดินขึ้นสู่ศาลบ่อยครั้งขึ้น พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงประสบถึงความเดือดร้อนของราษฎร จึงโปรดเกล้าฯ ให้กระทรวงเกษตรพาณิชยการจัดดำเนินงานเรื่องสิทธิในที่ดินให้รัดกุมยิ่งขึ้น

ต่อมาทรงสถาปนากระทรวงเกษตราธิการขึ้นใหม่ โปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพระยาเทเวศรวงศ์วิวัฒน์ดำรงตำแหน่งเสนาบดี เมื่อวันที่ 2 กันยายน ร.ศ. 118 (พ.ศ. 2442) และให้พระยาประชาชีพบริบาล (ผึ่ง ชูโต) เป็นข้าหลวงเกษตร ออกไปดำเนินการออกโฉนดที่ดิน ภายใต้บังคับบัญชาของเทศาภิบาลมณฑลกรุงเก่า

วันสำคัญทางประวัติศาสตร์

📅 6 มิถุนายน ร.ศ. 120 (พ.ศ. 2444)

ข้าหลวงเกษตรและเจ้าพนักงานกรมแผนที่เริ่มออกเดินสำรวจที่ดินเป็นครั้งแรก

🏛️ 1 ตุลาคม ร.ศ. 120 (พ.ศ. 2444)

โฉนดที่ดินฉบับแรกของแผ่นดินออกในพระปรมาภิไธยรัชกาลที่ 5 ✨

📜 ออก ณ ตำบลบ้านแป้ง อำเภอพระราชวัง จังหวัดกรุงเก่า (พระนครศรีอยุธยา)

เนื้อที่ 89-1-52 ไร่

ต่อมามีการออกพระราชบัญญัติออกโฉนดที่ดิน ร.ศ. 127 (พ.ศ. 2451) รวบรวมกฎเกณฑ์เรื่องที่ดินแต่ดั้งเดิมไว้เป็นฉบับเดียว ถือเป็นมูลฐานของกฎหมายว่าด้วยการออกโฉนดที่ดินสืบมา และได้รับการแก้ไขเพิ่มเติมอีกหลายฉบับ จนถึงฉบับสุดท้ายคือพระราชบัญญัติออกโฉนดที่ดิน (ฉบับที่ 6) พ.ศ. 2479 ก่อนวิวัฒนาการเป็นประมวลกฎหมายที่ดิน พ.ศ. 2497 ซึ่งใช้บังคับสืบมาจนถึงปัจจุบัน 🇹🇭