กรณีตามข้อหารือ  ส.ค.๑  เป็นหลักฐานการแจ้งการครอบครองที่ดิน ซึ่งผู้แจ้งอ้างเป็นของตนเองไว้กับทางราชการ ส่วนข้อเท็จจริงที่ดินแปลงดังกล่าวจะเป็นสิทธิของผู้แจ้งอย่างแท้จริงหรือไม่ จะต้องมีการตรวจสอบพิสูจน์สิทธิในที่ดินตามพยานหลักฐานเสียก่อน (เทียบเคียงคำพิพากษาฎีกา ที่ ๖๗๖/๒๕๐๙) ดังนั้น บางกรณีที่ดินตามหลักฐานดังกล่าวอาจเป็นที่ดินที่อยู่ในเขตสงวนหรือหวงห้ามตามกฎหมาย เช่น เป็นที่สาธารณประโยชน์ หรืออยู่ในเขตป่าไม้ ฯลฯ ซึ่งในชั้นการพิจารณาของศาล หากปรากฏว่าประเด็นการพิจารณาเป็นการโต้แย้งสิทธิกันระหว่างเอกชนกับเอกชนโดยไม่มีประเด็นเกี่ยวกับสถานะตามกฎหมายของที่ดินว่า เป็นที่ดินของเอกชนหรือของรัฐ และศาลไม่ได้เรียกผู้มีอำนาจดูแลที่ดินของรัฐ เช่น นายอำเภอหรือองค์กรปกครองท้องถิ่นซึ่งเป็นผู้มีอำนาจดูแลที่สาธารณประโยชน์ร่วมกัน เข้าร่วมในกระบวนการพิจารณา ประเด็นในการพิจารณาในคดีดังกล่าวก็จะไม่ได้พิจารณาไปถึงสถานะตามกฎหมายของที่ดินแปลงนั้น และคำพิพากษาตามยอมจะมีผลผูกพันเฉพาะคู่ความในคดีเท่านั้น ไม่มีผลถึงบุคคลภายนอก ต่อมาหากผู้มีสิทธิครอบครองที่ดิน ตาม ส.ค.๑  นำหลักฐานดังกล่าวมาขอออกโฉนดที่ดิน กฎกระทรวง ฉบับที่ ๔๓ (พ.ศ. ๒๕๓๗) ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน พ.ศ. ๒๔๙๗ ข้อ ๑๔ บัญญัติว่า ที่ดินที่จะขอออกโฉนดที่ดินต้องเป็นที่ดินที่ผู้มีสิทธิในที่ดินได้ครอบครองและทำประโยชน์แล้ว และเป็นที่ดินที่สามารถออกโฉนดที่ดินได้ตามกฎหมาย แต่ห้ามไม่ให้ออกโฉนดที่ดินสำหรับ ที่ดินที่ราษฎรใช้ประโยชน์ร่วมกัน (ทางน้ำ,ทางหลวง,ที่ชายตลิ่ง ฯลฯ) ที่เขา ที่ภูเขา พื้นที่ที่รัฐมนตรีประกาศหวงห้ามตามมาตรา ๙ (๒) แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน ฯลฯ ดังนั้น จึงจำเป็นจะต้องมีการตรวจสอบและพิสูจน์สิทธิในที่ดินระหว่างเอกชนกับรัฐ ประกอบกับการแจ้งการครอบครองตามหลักฐาน ส.ค.๑ ไม่มีการลงระวางแผนที่ จึงเป็นไปได้ว่าที่บริเวณดังกล่าวอาจเป็นเขตป่าไม้ หรืออยู่ในที่ดิน น.ส.ล. และหากท่านมีข้อสงสัยเพิ่มเติมสามารถติดต่อสอบถามได้ที่ สำนักกฎหมาย กรมที่ดิน เบอร์โทรศัพท์. ๐ ๒๑๔๑ ๕๖๘๗