กรณีหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินตามประมวลกฎหมายที่ดิน

               ประมวลกฎหมายที่ดิน    

               มาตรา
๑ ในประมวลกฎหมายนี้

               “สิทธิในที่ดิน” หมายความว่า กรรมสิทธิ์ และให้หมายความรวมถึงสิทธิครอบครองด้วย

              “หนังสือรับรองการทำประโยชน์” หมายความว่า หนังสือคำรับรองจากพนักงานเจ้าหน้าที่ว่าได้ทำประโยชน์ในที่ดินแล้ว

              “โฉนดที่ดิน” หมายความว่า
หนังสือสำคัญแสดงกรรมสิทธิ์ที่ดิน และให้หมายความรวมถึงโฉนดแผนที่ โฉนดตราจอง
และตราจองที่ตราว่า “ได้ทำประโยชน์แล้ว”

              ดังนั้น หนังสือแสดงสิทธิในที่ดินตามประมวลกฎหมายที่ดิน
จึงสามารถจำแนกตามสิทธิในที่ดิน ได้ ๒ ประเภท ได้แก่

                ๑.  หนังสือสำคัญแสดงกรรมสิทธิ์ที่ดิน ได้แก่ โฉนดที่ดิน
โฉนดแผนที่ โฉนดตราจอง และตราจองที่ตราว่า “ได้ทำประโยชน์แล้ว”

               ๒. หนังสือแสดงสิทธิครอบครองที่ดิน
ได้แก่ หนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส. ๓, น.ส. ๓ ก., น.ส. ๓ ข.) และแบบหมายเลข ๓
ที่ออกภายหลังประมวลกฎหมายที่ดินใช้บังคับ

                 กรณีหนังสือสำคัญสำหรับที่ดินอื่น
จะมีสิทธิในที่ดินเพียงใดขึ้นอยู่กับกฎหมายที่บัญญัติให้ออกหนังสือสำคัญนั้น เช่น

              น.ค.๓ คือ
หนังสือแสดงการทำประโยชน์ในที่ดินของนิคมสร้างตนเอง โดยกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการจะดำเนินการออกให้แก่บุคคลที่ได้รับการคัดเลือกให้เป็นสมาชิกนิคม
ตาม พระราชบัญญัติจัดที่ดินเพื่อการครองชีพ พ.ศ. ๒๕๑๑ มาตรา ๑๑ วรรคแรก ซึ่งบัญญัติว่า “ภายใต้บังคับแห่งมาตรา
๒๖ และมาตรา ๔๐ เมื่อสมาชิกนิคมได้ทำประโยชน์ในที่ดินแล้ว
และได้เป็นสมาชิกนิคมมาเป็นเวลาเกินกว่าห้าปี
ทั้งได้ชำระเงินช่วยทุนที่รัฐบาลได้ลงไปตามมาตรา ๑๐
และชำระหนี้เกี่ยวกับกิจการของนิคมให้แก่ทางราชการเรียบร้อยแล้ว
ให้ออกหนังสือแสดงการทำประโยชน์ให้แก่  ผู้นั้น”
โดยสมาชิกนิคมสร้างตนเองที่ได้รับหนังสือแสดงการทำประโยชน์ (น.ค.๓) แล้ว
สามารถนำหลักฐานดังกล่าวไปขอหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินตามประมวลกฎหมายที่ดินได้ ตามพระราชบัญญัติจัดที่ดินเพื่อการครองชีพ
พ.ศ.๒๕๑๑ มาตรา ๑๑ วรรคสอง ซึ่งบัญญัติว่า
“ผู้ได้รับหนังสือแสดงการทำประโยชน์แล้วจะขอให้ออกโฉนดที่ดิน
หรือหนังสือรับรองการทำประโยชน์สำหรับที่ดินนั้นตามประมวลกฎหมายที่ดินได้”

               กสน.๕ คือ หนังสือแสดงการทำประโยชน์ในที่ดินของนิคมสหกรณ์
โดยกรมส่งเสริมสหกรณ์เป็นผู้ดำเนินการออก ตามมาตรา
๑๑ แห่งพระราชบัญญัติจัดที่ดินเพื่อการครองชีพ พ.ศ.๒๕๑๑ โดยสมาชิกนิคมสหกรณ์ซึ่งได้ปฏิบัติตามมาตรา
๑๑ ดังกล่าวข้างต้นแล้ว จะขอให้ออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำประโยชน์สำหรับที่ดินนั้นตามประมวลกฎหมายที่ดินได้
ต่อเมื่อได้รับความเห็นชอบของสหกรณ์ที่ตนเป็นสมาชิกอยู่ ตามมาตรา ๔๐ แห่งพระราชบัญญัติจัดที่ดินเพื่อการครองชีพ
พ.ศ. ๒๕๑๑

               ส.ป.ก. ๔ – ๐๑ เป็นหนังสืออนุญาตให้เข้าทำประโยชน์ในเขตปฏิรูปที่ดิน
ที่ออกโดยสำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
ตามพระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ.๒๕๑๘ โดยคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมจะเป็นผู้คัดเลือกเกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรตามหลักเกณฑ์และเงื่อนไขที่คณะกรรมการดังกล่าวกำหนด
เพื่อให้ได้รับ ส.ป.ก. ๔ – ๐๑และเนื่องจากผู้มีชื่อตามหลักฐาน ส.ป.ก. ๔ – ๐๑ เป็นผู้ที่ได้รับอนุญาตให้เข้าทำประโยชน์ในเขตปฏิรูปที่ดินเท่านั้น
ไม่ได้เป็นผู้มีสิทธิครอบครองหรือมีกรรมสิทธิ์ในที่ดินแปลงนั้นแต่อย่างใด ผู้มีชื่อตามหลักฐาน
ส.ป.ก. ๔
– ๐๑ จึงไม่สามารถขอออกหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินโดยอาศัยหลักฐาน ส.ป.ก. ๔ – ๐๑ นั้นได้ แต่ที่ดินที่อยู่ในเขตปฏิรูปที่ดินดังกล่าวเป็นที่ดินที่สำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมได้มาตามพระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
พ.ศ. ๒๕๑๘ สำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมสามารถที่จะร้องขอต่อกรมที่ดินเพื่อให้ออกโฉนดที่ดินได้โดยจะต้องออกให้แก่สำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ในที่ดินดังกล่าวเท่านั้น
ตามมาตรา ๓๖ ทวิ แห่งพระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. ๒๕๑๘ แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
(ฉบับที่ ๓) พ.ศ.
๒๕๓๒

……………………………………………….