การขอออกโฉนดที่ดินแปลงเดียวหรือหลายแปลงขึ้นอยู่กับความประสงค์ของผู้ขอหลักฐานที่ดินเดิม
และข้อเท็จจริงในพื้นที่ จากข้อเท็จจริงของท่านไม่ชัดเจนว่ามารดามีหลักฐานที่ดินเป็นประเภทใด
ประสงค์ขอออกโฉนดที่ดินเป็นแปลงเดียวหรือหลายแปลง และคลองตัดผ่านเป็นคลองสาธารณประโยชน์หรือคลองส่วนบุคคล
ซึ่งโดยหลักการ
การรังวัดออกโฉนดที่ดินพนักงานเจ้าหน้าที่จะดำเนินการให้ตามความประสงค์ของผู้ขอ
โดยอยู่ในหลักเกณฑ์ตามกฎหมายและระเบียบ
แต่เมื่อมีการรังวัดออกโฉนดที่ดินแล้วหากผู้ขอไม่ประสงค์จะรับโฉนดที่ดินก็สามารถยกเลิกคำขอออกโฉนดที่ดินได้
และหากจะขอออกโฉนดที่ดินใหม่โดยประสงค์จะให้เป็นโฉนดที่ดินแปลงเดียวท่านควรสอบถามพนักงานเจ้าหน้าที่
ณ สำนักงานที่ดินในพื้นที่ว่าสามารถดำเนินการได้หรือไม่ อย่างไร <o:p></o:p>

                   กรณีที่ดินส่วนที่เกินจากโฉนดที่ดิน
การออกโฉนดที่ดินสามารถดำเนินการได้ทั้งการออกโฉนดที่ดินเฉพาะรายและการเดินสำรวจออกโฉนดที่ดิน
โดยพิจารณาจากหลักฐานที่ดิน และที่ดินอยู่ในหลักเกณฑ์ที่จะออกโฉนดที่ดิน คือ ผู้มีสิทธิในที่ดินได้ครอบครองและทำประโยชน์แล้ว
และไม่เป็นที่ดินที่ต้องห้ามมิให้ออกโฉนดที่ดินตามกฎกระทรวง ฉบับที่ ๔๓ (พ.ศ.
๒๕๓๗) ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน
พ.ศ. ๒๔๙๗ ข้อ ๑๔ เช่น ที่ดินสงวนหวงห้าม ที่ดินที่ราษฎรใช้ประโยชน์ร่วมกัน ที่เขา ที่ภูเขา ที่เกาะ ป่าไม้ถาวร
ป่าสงวนแห่งชาติ เป็นต้น ซึ่งจากข้อเท็จจริงของท่านหากไม่มีหลักฐานในที่ดิน
เช่น
แบบแจ้งการครอบครองที่ดิน (ส.ค. ๑) ใบจอง ใบเหยียบย่ำ หนังสือรับรองการทำประโยชน์ โฉนดตราจอง ตราจองที่ตราว่า “ได้ทำประโยชน์แล้ว” น.ค. ๓ กสน. ๕
เป็นต้น สามารถออกโฉนดที่ดินได้ตามหลักเกณฑ์
ดังนี้<o:p></o:p>

     ๑. กรณีเป็นที่ดินที่เจ้าของที่ดินเดิมได้ครอบครองทำประโยชน์มาก่อนวันที่ประมวลกฎหมายที่ดินใช้บังคับ
(วันที่ ๑ ธันวาคม ๒๔๙๗) สามารถออกโฉนดที่ดินได้ ๒ วิธี คือ <o:p></o:p>

        ๑.๑ โดยการเดินสำรวจตามมาตรา ๕๘ ทวิ วรรคสอง (๒) แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน<o:p></o:p>

       ๑.๒
โดยขอออกเป็นการเฉพาะรายตามมาตรา ๕๙ ทวิ แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน ณ
สำนักงานที่ดินจังหวัด สำนักงานที่ดินสาขาท้องที่ที่ดินตั้งอยู่
ซึ่งกรณีนี้เจ้าของที่ดินจะต้องเป็นผู้ที่ได้ปฏิบัติตามมาตรา ๒๗ ตรี
แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน กล่าวคือ เมื่อผู้ว่าราชการจังหวัดได้ประกาศกำหนดท้องที่และวันเริ่มต้นของการสำรวจรังวัดทำแผนที่
เจ้าของที่ดินซึ่งครอบครองที่ดินโดยไม่มีหนังสือแสดงกรรมสิทธิ์ที่ดินและไม่มีหลักฐานสำหรับที่ดิน
ถ้าประสงค์จะได้สิทธิในที่ดินนั้น

ให้แจ้งการครอบครองที่ดินต่อเจ้าพนักงานที่ดิน ณ
ที่ดินนั้นตั้งอยู่ภายในกำหนดเวลาสามสิบวันนับแต่วันปิดประกาศ
หรือได้มานำหรือส่งตัวแทนมานำพนักงานเจ้าหน้าที่ทำการสำรวจรังวัดตามวันและเวลาที่พนักงานเจ้าหน้าที่ประกาศกำหนด<o:p></o:p>

      สำหรับการครอบครองและทำประโยชน์ในที่ดินต่อเนื่องมาก่อนประมวลกฎหมายที่ดินใช้บังคับ
หากท้องที่นี้ได้มีประกาศเดินสำรวจออกโฉนดที่ดิน
แต่เจ้าของที่ดินไม่ไปนำเดินสำรวจ
ถือว่าเจ้าของที่ดินสละสิทธิในที่ดินและไม่ใช่ผู้ซึ่งปฏิบัติตามมาตรา ๒๗ ตรี
แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน ตามข้อ ๑.๒ จึงไม่สามารถออกโฉนดที่ดินตามมาตรา ๕๙ ทวิ ได้

           กรณีตามข้อ
๑.๒ พนักงานเจ้าหน้าที่จะออกโฉนดที่ดินให้แก่เจ้าของที่ดินเป็นการเฉพาะรายตามมาตรา
๕๙ ทวิ แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน ได้ ถ้ามีความจำเป็น ดังนี้<o:p></o:p>

             (๑)
ที่ดินนั้นถูกเวนคืนตามกฎหมายว่าด้วยการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์<o:p></o:p>

            (๒)
เจ้าของที่ดินจะโอนที่ดินนั้นให้แก่ทบวงการเมือง องค์การของรัฐบาลตามกฎหมายว่าด้วยการจัดตั้งองค์การของรัฐบาล
หรือรัฐวิสาหกิจที่จัดตั้งขึ้นโดยพระราชบัญญัติ<o:p></o:p>

             (๓) มีความจำเป็นอย่างอื่นโดยได้รับอนุมัติจากผู้ว่าราชการจังหวัด<o:p></o:p>

     ตามระเบียบของคณะกรรมการจัดที่ดินแห่งชาติฉบับที่
๑๒ (พ.ศ. ๒๕๓๒) ว่าด้วยเงื่อนไขการออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำประโยชน์<o:p></o:p>

     ๒. กรณีเป็นที่ดินที่เจ้าของที่ดินได้ครอบครองทำประโยชน์ภายหลังวันที่ประมวลกฎหมายที่ดินใช้บังคับ (วันที่ ๑
ธันวาคม ๒๔๙๗) สามารถออกโฉนดที่ดินได้เพียงวิธีเดียว  คือ โดยการเดินสำรวจออกโฉนดที่ดินตามมาตรา ๕๘
และ ๕๘ ทวิ วรรคสอง (๓) แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน
กรณีนี้โฉนดที่ดินจะถูกกำหนดห้ามโอนสิบปี เว้นแต่เป็นการตกทอดทางมรดกหรือโอนให้แก่ทบวงการเมือง
องค์การของรัฐบาลตามกฎหมายว่าด้วยการจัดตั้งองค์การของรัฐบาล
รัฐวิสาหกิจที่จัดตั้งโดยพระราชบัญญัติ หรือโอนให้แก่สหกรณ์เพื่อชำระหนี้
โดยได้รับอนุมัติจากนายทะเบียนสหกรณ์<o:p></o:p>

     กรณีตามข้อ ๑ และ ๒
จะออกโฉนดที่ดินได้ไม่เกิน ๕๐ ไร่ ถ้าขอออกเกิน ๕๐ ไร่ จะต้องได้รับอนุมัติจากผู้ว่าราชการจังหวัด
ตามระเบียบของคณะกรรมการจัดที่ดินแห่งชาติฉบับที่ ๑๒ (พ.ศ. ๒๕๓๒) ว่าด้วยเงื่อนไขการออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำประโยชน์<o:p></o:p>

                -  กรณีเดินสำรวจออกโฉนดที่ดิน ในปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๑ มิได้มีโครงการเดินสำรวจออกโฉนดที่ดินในพื้นที่จังหวัดกาฬสินธุ์
เนื่องจากการจัดทำโครงการเดินสำรวจออกโฉนดที่ดินในแต่ละปีงบประมาณ จะประกาศกำหนดพื้นที่จังหวัดที่ทำการเดินสำรวจฯ
จากข้อมูลปริมาณงานที่คาดว่าจะสามารถดำเนินการได้ตามเป้าหมายและแผนงานโครงการ
ทั้งนี้ ขึ้นอยู่กับปัจจัยเรื่องงบประมาณและอัตรากำลังเจ้าหน้าที่ ซึ่งปัจจุบันจากการสำรวจข้อมูลของจังหวัดกาฬสินธุ์ปรากฏว่า
มีพื้นที่ที่จะออกโฉนดที่ดินจำนวนน้อย จึงยังไม่มีความเหมาะสมในการจัดทำโครงการเดินสำรวจออกโฉนดที่ดินในพื้นที่จังหวัดกาฬสินธุ์แต่อย่างใด
แต่ท่านอาจไปแจ้งความประสงค์จะขอให้มีการนำเดินสำรวจออกโฉนดที่ดิน ณ
สำนักงานที่ดินในพื้นที่ เพื่อเป็นข้อมูลในการจัดทำแผนงานโครงการในปีต่อไป<o:p></o:p>

     -  กรณีขอออกโฉนดที่ดินเฉพาะราย สามารถยื่นคำขอออกโฉนดที่ดินเป็นการเฉพาะราย ตามมาตรา ๕๙
ทวิ แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน และสอบถามค่าใช้จ่ายได้
ณ สำนักงานที่ดินในพื้นที่ โดยนำบัตรประชาชน ทะเบียนบ้าน หลักฐานการเปลี่ยนคำนำหน้านาม
ชื่อตัว ชื่อสกุล (ถ้ามี) ใบรับแจ้งความประสงค์จะได้สิทธิในที่ดินตามมาตรา
๒๗ ตรี ไปเป็นหลักฐานประกอบการขอออกโฉนดที่ดิน ทั้งนี้
ท่านสามารถศึกษารายละเอียดการขอออกโฉนดที่ดินได้จากเว็บไซต์กรมที่ดิน http://www.dol.go.th/Pages/manual.aspx > การออกโฉนดที่ดินและหนังสือรับรองการทําประโยชน์เฉพาะรายตามมาตรา ๕๙ ทวิ แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน
(ไม่มีหลักฐานสําหรับที่ดิน)   <o:p></o:p>

..................................................<o:p></o:p>