ที่ดินซึ่งอยู่ในเขตปฏิรูปที่ดิน
ถือเป็นที่ดินที่มีการสงวนหวงห้ามและต้องห้ามมิให้ออกโฉนดที่ดินตามกฎกระทรวงฉบับที่
43 (พ.ศ.2537)

ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน พ.ศ. 2497 ข้อ 14 (4) และคณะกรรมการกฤษฎีกาได้ให้ความเห็น
ตามเรื่องเสร็จที่
781/2535 และเรื่องเสร็จที่ 207/2537 ว่า เมื่อได้มีพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตปฏิรูปที่ดินแล้ว
พนักงานเจ้าหน้าที่
จะออกหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินให้แก่ราษฎรที่ครอบครองและทำประโยชน์อยู่ก่อนวันที่ประมวลกฎหมายที่ดินใช้บังคับ

(มีแบบแจ้งการครอบครองที่ดิน (ส.ค. 1)) ไม่ได้ ถ้าราษฎรดังกล่าวไม่ได้แจ้งการครอบครองตามมาตรา
5 แห่งพระราชบัญญัติ
ให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน พ.ศ. 2497
หรือมิได้แจ้งความประสงค์จะได้สิทธิในที่ดินตามมาตรา 27 ตรี แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน
ไว้ก่อนมีการกำหนดเขตปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม

           ปัจจุบัน
ตามมาตรการการตรวจพิสูจน์ที่ดินของคณะกรรมการพิสูจน์สิทธิในที่ดินของรัฐ (คพร.) ได้กำหนดให้ที่ดินราชพัสดุ

ที่ดินในเขตปฏิรูปที่ดิน
เป็นที่ดินของรัฐ กรณีมีการโต้แย้งสิทธิในที่ดินประเภทนี้จึงต้องนำเรื่องเข้าสู่กระบวนการพิจารณาของคณะอนุกรรมการ
พิสูจน์สิทธิในที่ดินของรัฐจังหวัด
(คพร.จังหวัด) และกรมที่ดินได้วางแนวทางปฏิบัติในกรณีที่มีผู้มาขอออกหนังสือแสดงสิทธิในที่ดิน
ในเขตที่ดินของรัฐประเภทที่สงวนหวงห้ามตามประกาศสงวนหวงห้ามที่ดินหรือตามพระราชกฤษฎีกาสงวนหวงห้ามที่ดิน
ที่ราชพัสดุ

และที่ดินอันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกัน
ตามหนังสือกรมที่ดิน ที่ มท 0516.2/ว 19473 ลงวันที่ 6 กรกฎาคม 2547

โดยให้ดำเนินการ
ดังนี้
            1.
กรณีที่ปรากฏโดยชัดแจ้งตามเอกสารซึ่งผู้ขอนำมาเป็นหลักฐานในการยื่นคำขอออกหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินว่าได้มีการครอบครองทำประโยชน์
ในที่ดินมาก่อนการเป็นที่ดินของรัฐดังกล่าว
ก่อนออกหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินให้จังหวัดนำเรื่องดังกล่าวเสนอต่อคณะอนุกรรมการแก้ไขปัญหาการบุกรุกที่ดินของรัฐประจำจังหวัด
(กบร.จังหวัด) (ปัจจุบันเป็นคณะอนุกรรมการพิสูจน์สิทธิในที่ดินของรัฐจังหวัด (คพร.จังหวัด)) เพื่อพิจารณาพิสูจน์สิทธิในที่ดิน
ตามอำนาจหน้าที่

            2.
กรณีที่ปรากฏโดยชัดแจ้งตามเอกสารซึ่งผู้ขอนำมาเป็นหลักฐานในการยื่นคำขอออกหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินว่าได้มีการครอบครองทำประโยชน์
ในที่ดินภายหลังจากการเป็นที่ดินของรัฐดังกล่าว
ให้เจ้าพนักงานที่ดินสั่งยกเลิกคำขอของผู้ขอ พร้อมทั้งแจ้งให้ผู้ขอทราบเพื่อดำเนินการตามพระราชบัญญัติ
วิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. 2539 ต่อไป

             3. กรณีที่ไม่ปรากฏเป็นที่แน่ชัดตามเอกสารซึ่งผู้ขอนำมาเป็นหลักฐานในการยื่นคำขอออกหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินว่าได้มีการครอบครอง
ทำประโยชน์ในที่ดินมาก่อนหรือภายหลังจากการเป็นที่ดินของรัฐดังกล่าว
เช่น ที่ดินเป็นที่หวงห้ามตามพระราชกฤษฎีกาสงวนหวงห้ามฯ พ.ศ. 2484

ผู้ขอออกหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินอ้างหลักฐาน ส.ค. 1 โดย ส.ค. 1 ระบุการได้มาว่า
รับให้มาจากบิดาเมื่อ พ.ศ. 2485 ซึ่งไม่เป็นที่แน่ชัดว่าบิดาของผู้ขอ
ได้ครอบครองมาตั้งแต่เมื่อใด ก่อนหรือหลังการเป็นที่หวงห้าม
เป็นต้น ให้เจ้าพนักงานที่ดินดำเนินการสอบสวนข้อเท็จจริงให้ได้ความโดยชัดเจนเป็นที่ยุติว่า
ได้มีการครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินดังกล่าวมาก่อนหรือภายหลังจากการเป็นที่ดินของรัฐ
เสร็จแล้วจึงดำเนินการไปตามข้อ 1 หรือข้อ 2 แล้วแต่กรณี
          ทั้งนี้
ผลการพิจารณาตามมติของ คพร.จังหวัด เป็นเพียงผลการพิจารณาที่ใช้ประกอบการพิจารณา
ออกโฉนดที่ดินเท่านั้น
ในการพิจารณาออกโฉนดที่ดินยังคงต้องอาศัยบทกฎหมายที่เกี่ยวข้องอีกหลายฉบับ

และโดยที่การพิจารณาในเรื่องออกโฉนดที่ดินเป็นอำนาจหน้าที่ของเจ้าพนักงานที่ดินตามกฎหมาย

ดังนั้น จึงขอให้ท่านประสานสำนักงานที่ดินพื้นที่ที่รับคำขอ เพื่อขอทราบรายละเอียด
ขั้นตอน สถานะของงาน

และคำแนะนำที่เกี่ยวกับการออกโฉนดที่ดินตามกรณีของท่านต่อไป